De draaischijf
Dit project is afgerond. De draaischijf is sinds oktober 2003 geheel functioneel.
Hoezo, een draaischijf?
De wens van menige club met stoomlocomotieven, van klein tot groot, is een draaischijf op of bij de
lokatie te bezitten. Een van de SSN machinisten heeft met de laatste Colonia Express in 1992 met de
01.1075 op deze draaischijf in Mönchengladbach gestaan.
Enkele jaren later hoorde de machinist dat de draaischijf
nu buiten dienst zou zijn. Er is begin 1999 iemand gaan kijken en er zat inderdaad roest op de rails en
er was geen activiteit meer te bespeuren.
Er volgde een gesprek over een draaischijf bij de SSN.
Een geweldig idee en of er dan maar 1000 gulden p/p in een pot gestort kan worden om die draaischijf
te gaan halen en hier weer op te bouwen. Sommige wilden daar een nachtje over slapen, toch veel geld
die duizend gulden. Een week later een grote domper, het gaat niet door, dat lukt ons nooit,
schnapsidee, borrelpraat enz. De euforie werd een teleurstelling. Bij navraag aan verschillende
personen kwam er toch uit "Dit is iets waar ik echt geld voor over heb." Er is toen door een aantal
personen toch die duizend gulden gestort, het begin is er. Dan naar het bestuur met het idee, voor een
formeel accoord, maar het bestuur achtte het nog niet nodig, vermits onafhankelijk gefinancieerd en geleid door
een kleine onafhankelijke projectgroep. Het zou een logistiek en financieel onhaalbare zaak kunnen zijn en waar
halen we de mankracht vandaan. Toch zou dit gebeuren in begin 1999 de aanloop worden naar de komst
van de draaischijf. Door het kabinet en bij de NS werden toen een aantal belangrijke beslissingen genomen
met verstrekkende gevolgen.
Foto 1, restant van de imposante ringloods die reikte tot aan de sporen op de voorgrond.|
Van wens naar noodzaak 
Om de stoomlocomotieven te draaien moest men voorheen
gaan 'driehoeken', een kostbare en tijdrovende klus. Nu kon dat 'driehoeken' relatief dichtbij de
lokatie van de SSN plaatsvinden, de verbindingsbogen nabij Rotterdam CS, en dat ging op de volgende wijze.
De stoomloc rijdt vanuit de richting Utrecht (aan die spoorlijn ligt het depot) naar R'dam CS, vervolgens
naar de richting Schiedam en dan weer terug richting Utrecht (depot). Het kon ook gebeuren dat er eerst vanuit
Utrecht richting Schiedam, naar R'dam CS en weer richting Utrecht. Dit was afhankelijk van het beschikbaar
zijn van de gebruikte sporen. Op deze wijze werd de stoomlocomotief 'omgedraaid'. Vanwege de kosten en tijd is
door het bestuur van de SSN het groene licht gegeven voor de komst van een draaischijf.
Maar aan dat driehoeken bij Rotterdam kwam een
eind toen besloten werd dat de HSL (hoge snelheid lijn) aangelegd zou worden. De spoorboog van Utrecht
naar Schiedam werd voor een paar jaar buiten gebruik gesteld en gedeeltelijk verwijderd voor de aanleg
van de HSL. Een volgende mogelijkheid was alleen beschikbaar voorbij station Lombardijen aan de zuidzijde
van Rotterdam, de aftakking naar de havenspoorlijn. Had men nabij R'dam CS ongeveer 2 uur nodig voor het driehoeken,
nu duurde dat soms wel 6 uur vanwege de vele treinen van en naar het havengebied.
De wens voor een draaischijf werd nu een noodzaak.
Nu het bekend was dat de boog bij R'dam CS eruit zou gaan is de draaischijf gevonden die voldoet aan
de lengte die nodig is voor de langste stoomlocomotief van de SSN, een schijf van 23 meter lang. En
dat is de draaischijf waar de laatste Colonia Expres op heeft gestaan. |
De draaischijf ligt op een niet meer in gebruik zijnde Bw, ooit een groot Bahnbetriebswerk met 28 sporen, nabij
Mönchengladbach, niet ver over de grens bij Venlo. Foto 2, genomen in juli 1999, een ploeg medewerkers bezig met
het demonteren van de draaischijf. Op de achtergrond zijn de inspectie putten tussen de sporen nog
zichtbaar waar vroeger de ringloods gestaan heeft. Deze foto is genomen van het dak van het laatste
stukje ringloods.
De voorbereidingen
Initiatiefnemer voor het project, want dat is het inmiddels, is SSN-er Jo Roesen, die op basis van het gegeven dat de draaischijf buiten bedrijf is, vrijblijvend op zoek ging naar de juiste DB-functionaris om te bezien wat er mogelijk zou zijn. De communicatie met de DB werd een langdurig proces, waarbij na veel heen en weer schrijven, telefoneren en faxen uiteindelijk de verantwoordelijke DB-man werd gevonden. Het resultaat mag er zijn, want de SSN ontving een brief waarin ons de schijf om niet werd aangeboden. De SSN moest de schijf echter wel zelf demonteren en naar Rotterdam vervoeren. Een volgende stap was het opstellen van een demontageplan voor het uit elkaar nemen van de draaischijf. Er kwam een doordacht plan waarvoor enkele tripjes naar Mönchengladbach noodzakelijk waren. De zaken kwamen in een stroomversnelling toen in de week van 3 augustus 1999 zich de mogelijkheid van een gratis transportfaciliteit voordeed alsmede enige professionele hulp. Gezien de korte voorbereidingstijd en het aanbreken van de vakantieperiode, leek de bemensing even een probleem, doch bleken er uiteindelijk voldoende medewerkers bereid één of meerdere dagen naar Mönchengladbach te komen.
De klus
Gestart werd met het overbrengen van een grote verzameling gereedschap naar Duitsland. De daadwerkelijke demontage startte op zaterdag 10 juli 1999. De draaischijf werd ter hoogte van het middendraaipunt op twee plaatsen losgenomen, zodat de brug in twee helften kon worden uitgehesen. Na een week van bijzonder hard werken, volgde op zaterdag 17 juli de bekroning toen beide brughelften, de koningsstoel en de rondrails met een 100-tons kraan uit de draaischijfput werden getild. De algemene toestand van de draaischijf is redelijk tot goed. Enig minpuntje is dat de beide elektromotoren met bijbehorende overbrengingen voor de aandrijving van de schijf verdwenen zijn. Getracht zal worden om via de DB een paar andere motoren te organiseren, want er is in het Roergebied minimaal één draaischijf die binnenkort buiten gebruik wordt gesteld. Nadat de draaischijf in Monchen Gladbach definitief buiten dienst ging werden de motoren en tandwielkasten verwijderd en over gebracht naar Bw Krefeld, waar ze op reserve kwamen voor de draaischijf aldaar. Een paar weken voor de sloop van deze draaischijf waren ze daar in de schrootbak verdwenen. Uiteindelijk bood de sloop van de twee draaischijven van Bw Koln Gremberg uitkomst.
Er konden 4 sets motoren en tandwielkasten en een orgineel bedieningshuisje van de sloper overgenomen worden.
De bielsjes voor de rondrails komen van een van deze draaischijven.
En zo werden de tandwielkasten met motoren aangetroffen tussen de sloopresten van een draaischijf.
Na overbrenging naar het depot en demontage van de tandwielkasten bleken die er verrassend goed uit te zien. Niettemin zijn ze door een gespecialiseerd bedrijf in aandrijvingen op gebreken gekontroleerd en waar nodig hersteld.
Naar de start pagina (Home)
Naar het begin van deze pagina
Intussen is er niet stilgezeten op het depot. Het bouwrijp maken van de plaats waar de draaischijf
moet komen is in volle gang.
Zand storten, hekken verplaatsen waardoor het depot een stukje kleiner wordt tijdens de bouw.
Een damwand slaan langs het spoor om verzakken van het spoor te voorkomen, palen voor de
fundering de grond in meppen.
De fundering storten ging niet altijd vlekkeloos. Regelmatig staat de bouwput
vol water. Eens is de pomp zonder opgaaf van reden van eigenaar verwisseld.
Dan wil de bouwput niet droog worden.
Het is toch gelukt om een mooie put te maken.
Een mat'54 is toen ook nog even op bezoek geweest.
De brugdelen, loopwielstellen en overige onderdelen zijn inmiddels
gezandstraald en gespoten aangekomen op het depot en wachten op montage.
Als Koning Winter regeert dan kan er niet veel gedaan worden.
De rondrails worden uitgelijnd en gefixeerd op hun plaats.
Een 14 dagen voor dat de brugdelen geplaatst gaan worden komt men tot
de conclusie met nameten, dat de middenpoer een 75 cm te laag is.
Toch een rekenfoutje? Nameten kan niet meer, de draaischijfput in duitsland
is geheel gesloopt. Er is zeer snel een opstort gemaakt en de 75 cm bijgestort.
Het ophogen van de middenpoer was precies op tijd gereed.
Naar de start pagina (Home)
Naar het begin van deze paginaHet inhijsen
Een spannende dag, 24 februari 2003, het inhijsen en monteren van de draaischijf. In de vroege ochtend, het begint licht te worden, komt het zware materieel het depot oprijden. Een 400 ton mobiele kraan van de firma Nederhof uit Gouda.
De truck staat op zijn plaats, de pootjes en nek uitsteken, het hijsfestijn kan beginnen.
De koningstoel staat al op zijn plek op de middenpoer.
Het wiegblok is opgepakt en wordt deskundig over de koningstoel geplaatst.
Het wiegblok ligt op zijn plaats. De harde werkers hebben nu de ochtendschaft
en een van de heren warmt zich op in het ochtend zonnetje.
Het eerste brugdeel zweeft naar de landingsplaats.
Vanaf een stoomloc wordt de operatie met een digitaal wondertje
vastgelegd voor het nageslacht.
Het brugdeel wordt met grootste precisie op de plek gelegd.
Rond 11 uur die ochtend ligt het eerste brugdeel op zijn plaats
en is een halve slag gedraaid in afwachting van het tweede deel.
Het tweede brugdeel is bijna op zijn plek.
Dit was een geduldig en precies karweitje. De verbingsgaten in het
tweede brugdeel moeten exact boven de bouten van het eerste deel gemanouvreerd worden
en tegelijkertijd de wielen op de juiste plek zien te krijgen.
Een van de aandrijfmotoren in aantocht voor montage in een brugdeel.
Met vereende krachten en wat wrikhout wordt de aandrijving in het frame geschoven.
De brugdelen in een strakke lijn aan elkaar.
Als je wat afstand neemt dan is het een forse kraan.
Het bedienigshuisje op de draaischijf en op 1 maart een eerste ronde met mankracht.
Dit is de belangrijkste man, de afstand aan houden voor de rail aansluiting,
en voor kontrole dat de brug korrekt in het midden ligt.
Naar de start pagina (Home)
Naar het begin van deze paginaDeze foto's zijn op 29 maart genomen. De sporen en wissel zijn gelegd,
en er wordt hard gesleuteld aan de afwerking van de draaischijf.
Op 3 april worden de sporen onderstopt.
De draaischijf ploeg, even tijd voor een pose, met Wanda als eerste loc op de schijf.
De eerste loc
En dan is het de beurt aan de 41105. Eindelijk kan deze loc gedraaid worden.
Rechts zijn net de windleiplaten van de 65018 te zien. Deze gaat de luchttank vullen om
met de luchtmotor de schijf te laten draaien. De elektrische motoren zijn nog niet
aangesloten.
Na herhaalde pogingen om de luchtmotor zo ver te krijgen, moest er alsnog met handkracht
de schijf rond gedraaid worden. Reken maar dat dit een bijzonder inspannende bezigheid is.
Na een dikke 20 minuten zwengelen is de 41105 met mankracht omgedraaid en is door de 65018
van de draaischijf gereden.
Door de zware 41105 zijn de brugdelen als het ware op de plaats gedrukt.
Het leverd een kleine verschuiving op met gevolg dat de spoorstaven niet meer
correct aansluiten.
De experts erbij en discuseren over een mogelijke oplossing.
De vuurloze draaien na het nodige stelwerk aan de bruggen en oplegging.
De 65018 draaien.
Een oliestook 01 1100 tijdens een van de stoomdagen.
De 01 1100 is onder grote belangstelling gedraaid.
Zo ligt de draaischijf anno 2005 erbij.
Kompleet en operationeel.
Naar de start pagina (Home)
Naar het begin van deze pagina